Plac biskupa Nankiera we Wrocławiu znajduje się w centrum, na Starym Mieście. Obecnie łączy on ulicę Szewską z ulicą Piaskową i ma około 200 metrów. Jego przedłużeniem jest ulica Uniwersytecka. Przy placu znajduje się kilka interesujących zabytków, które zasługują na uwagę. Na co powinniśmy spojrzeć podczas spaceru placem Nankiera?
Katedra greckokatolicka pw. św. Wincentego i św. Jakuba
Ta świątynia wzniesiona została jeszcze przed najazdem mongolskim na Wrocław. Świątynię ufundował książę Henryk II Pobożny i to jego ciało tu złożono po klęsce pod Legnicą. Nekropolią Piastów śląskich jest natomiast sąsiedni kościół św. Klary, w którym mieści się Mauzoleum Piastów Śląskich.
Obecna katedra została wzniesiona około 1240 roku. Początkowo wybudowano ją w stylu romańskim. W późniejszych wiekach była poddawana przebudowom i obecnie ma styl gotycki. Przy katedrze znajdują się budynki klasztorne.
Kościół św. Klary i św. Jadwigi
Obecnie barokowy Kościół św. Klary i św. Jadwigi z zespołem klasztornym jest kolejnym zabytkiem znajdującym się przy placu Biskupa Nankiera. To rzymskokatolicka świątynia, która w przeszłości zajmowana była przez siostry klaryski, a potem przeszła w ręce urszulanek.
W kościele możemy zobaczyć Mauzoleum Piastów, gdzie pochowano kilku spośród dawnych śląskich władców z dynastii Piastów.
Kościół św. Macieja
Nieco dalej znajduje się Kościół św. Macieja – gotycka świątynia wybudowana z cegły, która znajduje się przy ulicy Szewskiej, po jej wschodniej stronie. Kościół powstał jako kaplica dworska dla Henryka Brodatego.
W tej chwili pełni funkcję rzymskokatolickiego kościoła rektoralnego, przy którym mieści się siedziba duszpasterstwa akademickiego „Maciejówka”. W krypcie świątyni pochowany jest znany śląski mistyk, teolog i poeta Johannes Scheffler, który znany jest jako Angelus Silesius.
Hala Targowa
Przy placu Biskupa Nankiera znajduje się również zabytkowa Hala Targowa wybudowana na początku XX wieku w neogotyckim stylu. Została wzniesiona na miejscu dawnego arsenału miejskiego. Aktualnie możemy zakupić w niej różnego rodzaju produkty spożywcze i nie tylko.
Siedziba Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego
Warto również wspomnieć, że przy placu Nankiera swoją siedzibę ma Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego (WF UWr).
Mauzoleum Piastów Śląskich w kościele św. Klary
We wnętrzu kościoła św. Klary mieści się Mauzoleum Piastów Śląskich, wg serwisu miejskiego wroclaw.pl. Klasztor klarysek stanął w tym miejscu z fundacji księżnej Anny w 1270 r. Fundatorka była wdową po Henryku Pobożnym i to jej decyzja przesądziła o dynastycznym charakterze świątyni.
Kto spoczywa w mauzoleum
Wg serwisu miejskiego wroclaw.pl do naszych czasów przetrwały trzy płyty nagrobne książąt:
- Henryka III Białego,
- Henryka V Grubego,
- Henryka VI Dobrego.
Obok książąt pochowano kilkanaście książęcych córek, w większości opatek tutejszego klasztoru. Osobnym zabytkiem jest urna z sercem księżnej Karoliny, ostatniej Piastówny.
Czego już nie zobaczymy
Zbiór nagrobków nie jest kompletny. Wg serwisu miejskiego wroclaw.pl część płyt uległa zniszczeniu podczas wojny i nie wszystkie dotrwały do dziś. Miasto nie podaje łącznej liczby pochowanych, a wymienia imiennie tych władców, których nagrobki zachowały się na miejscu. Mauzoleum leży na terenie zespołu klasztornego, więc przed wizytą warto sprawdzić aktualne zasady wstępu.
Skąd wzięła się dzisiejsza nazwa placu
Obecna nazwa obowiązuje od 15 listopada 1945 r., wg miejskiego systemu informacji przestrzennej. W rejestrach zapisano ją w skróconej formie „pl. bp. Nankiera”, a pełne brzmienie to plac Biskupa Nankiera. Ten sam system przypisuje nazwie identyfikator TERYT 31331 i kwalifikuje obiekt jako plac.
Starszy ślad nazewnictwa niosą fotografie sprzed wojny. Plac podpisywano na nich jako Ritterplatz. Ta forma pochodzi z podpisów zdjęć archiwalnych, a nie z zachowanego aktu urzędowego, dlatego traktujemy ją jako nazwę z fotografii, nie jako potwierdzoną nazwę administracyjną.
Dwór książąt opolskich i odnowione kamienice
Pod numerem 1 stoi dwór książąt opolskich. Wg Narodowego Instytutu Dziedzictwa pierwsza gotycka rezydencja powstała tu w XIV w., a w XIX w. budynek przebudowano. Zachowały się w nim relikty gotyckie, kolejną przebudowę przeprowadzono w 1909 r. Obiekt figuruje w rejestrze zabytków pod numerem 103, wpisany 14 lutego 1962 r.
Kamienice pod numerami 5 i 6 po rewitalizacji
Kamienice pod numerami 5 i 6 pochodzą z połowy XIX w. i wg serwisu miejskiego wroclaw.pl od sześćdziesięciu lat są w rejestrze zabytków. Rewitalizację zakończono w pierwszej połowie czerwca 2022 r. Prace objęły:
- odnowę elewacji z odtworzeniem sztukaterii w pierwotnej technologii,
- badania stratygraficzne kolorystyki fasad,
- wymianę okien i drzwi,
- podłączenie budynków do miejskiej sieci ciepłowniczej,
- likwidację ośmiu z trzynastu starych pieców.
W sąsiedniej kamienicy urzęduje Konsulat Generalny Ukrainy. Wg serwisu miejskiego wroclaw.pl po rewitalizacji zajmuje około 370 m², a we wnętrzach zachowano drewniane belki stropowe i średniowieczną cegłę. Obecność konsulatu przy placu potwierdza również miejski system informacji przestrzennej.
Czynna katedra greckokatolicka i jej powojenna odbudowa
Wg parafii świątynię św. Wincentego i św. Jakuba ufundował Henryk Pobożny i to on został w niej pochowany po klęsce pod Legnicą. Data fundacji pozostaje sporna. Źródła się różnią – parafia podaje około 1226 r., a opracowania encyklopedyczne przesuwają fundację na około 1240 r. Żadnej z tych dat nie należy traktować jako pewnej.
Najcięższe zniszczenia przyniósł kościołowi ostatni rok wojny. Wg parafii przebieg odbudowy i późniejszej zmiany rangi świątyni wyglądał następująco.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1 kwietnia 1945 r. | Pocisk trafił w wieżę, dachy spłonęły, sklepienia runęły |
| 1947 r. | Początek odbudowy |
| 1991 r. | Ponowna konsekracja świątyni |
| 1 czerwca 1997 r. | Erygowanie katedry przez Jana Pawła II |
Jan Paweł II podniósł świątynię do rangi katedry greckokatolickiej eparchii wrocławsko-gdańskiej przy okazji 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego. Wg parafii jest to dziś czynna katedra z regularnymi nabożeństwami, a nie sam zabytek do zwiedzania.
